Το παιδί μου έχει πρόβλημα στον ύπνο

Home/Συνήθεις διαταραχές/Το παιδί μου έχει πρόβλημα στον ύπνο

Το παιδί μου έχει πρόβλημα στον ύπνο

Το πρόβλημα ύπνου είναι πολύ συνηθισμένο σε νήπια και μικρά παιδιά. Δεν θέλουν να κοιμηθούν όταν πάνε στο κρεβάτι ή ξυπνούν τη νύχτα και αναζητούν τους γονείς τους ή ξυπνούν και δεν θέλουν να ξανακοιμηθούν.

Συχνά, τα προβλήματα αυτά υποχωρούν μόνα τους και δεν έχουν συνέπειες στον ψυχισμό και τη λειτουργικότητα του παιδιού. Όταν όμως διαρκούν για καιρό, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη συμπεριφορά  του και να γίνει ευερέθιστο, επιθετικό και υπερκινητικό. Μπορεί επίσης να επηρεάσουν την απόδοσή του στη μάθηση, καθώς μειώνουν τη συγκέντρωση προσοχής και την εγρήγορση. Παράλληλα, επηρεάζεται και η σωματική και ψυχική υγεία των γονιών, καθώς υποφέρουν από τις συχνές διακοπές του ύπνου τους εξ αιτίας των προβλημάτων ύπνου του παιδιού τους.

Τα αίτια των προβλημάτων ύπνου σχετίζονται, συχνά, με τον κύκλο εγρήγορσης – ύπνου. Μερικές φορές οι γονείς εκτιμούν λάθος τις ανάγκες του παιδιού για ύπνο. Η συνολική διάρκεια ύπνου ανά 24ωρο διαφέρει ανάλογα με την ηλικία. Έτσι, όταν το παιδί κοιμάται κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να καλύπτει ένα μέρος του χρόνου ανάπαυσης που χρειάζεται, για την ηλικία στην οποία βρίσκεται. Σ’ άλλες περιπτώσεις, μπορεί το ωράριο ύπνου να είναι άτακτο, χωρίς πρόγραμμα και αυτό να δυσκολεύει τη ρύθμιση του κύκλου ύπνου-εγρήγορσης. Μπορεί επίσης ο ύπνος να διακόπτεται από ερεθίσματα, όπως έντονο φως ή θόρυβο, τα οποία το ξυπνούν και συνεχίζουν το κρατούν ξύπνιο το παιδί, δημιουρ-γώντας αισθήματα φόβου και ανασφάλειας.

Μερικές φορές, η αιτία της αϋπνίας μπορεί να είναι συναισθηματική αναστάτωση ή φόβος και να υποκρύπτουν μια σοβαρότερη αγχώδη διαταραχή, ανάλογα με την ηλικία εμφάνισης του φαινομένου. Άλλες φορές, νυκτερινή ανησυχία και αϋπνίες μπορεί να εμφανίζονται εξ αιτίας ενός σωματικού προβλήματος πχ σωματικού πόνου ή νυκτερινής ενούρησης.

Διαταραχές του κύκλου εγρήγορσης -ύπνου είναι η συνηθέστερη αιτία αϋπνίας στους έφηβους. Ενασχόληση με τον Η/Υ, το κινητό ή έντονη κοινωνική ζωή που τους κρατεί ξύπνιους μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, προκαλεί δυσκολία στην αφύπνιση και γρήγορη εγκατάσταση αναστροφής ύπνου, με το νεαρό άτομο να κοιμάται ως αργά κατά τη διάρκεια της ημέρας και να ξαγρυπνά κατά το μεγαλύτερο μέρος της νύκτας. Η αναστροφή ύπνου συνήθως δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες στην λειτουργικότητά του. Η αφύπνιση είναι συχνά δύσκολη, καθώς χρειάζεται να ξυπνήσει έγκαιρα για να πάει στο σχολείο. Μερικές φορές δημιουργούνται προβλήματα με απουσίες. Ακόμα και αν καταφέρει να είναι έγκαιρα στο σχολείο, η έλλειψη ύπνου προκαλεί υπνηλία, έκπτωση στη συγκέντρωση προσοχής και στην ικανότητα μάθησης, επιρρέπεια σε ατυχήματα και ευερεθιστότητα ή ακεφιά. Προκειμένου να βελτιωθούν τα προβλήματ αυτά, το νεαρό άτομο χρειάζεται ν’ αποκαταστήσει τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης στα φυσιολογικά του πλαίσια.

Πρώιμη αϋπνία κατά την εφηβία μπορεί να οφείλεται σε αγχώδη διαταραχή, ενώ αφύπνιση κατά τις πρώτες πρωινές ώρες με δυσκολία επιστροφής στον ύπνο σε καταθλιπτική διατα-ραχή. Στις περιπτώσεις αυτές, η διαταραχή ύπνου βελτιώνεται με την εξειδικευμένη αντιμετώπιση των υποκείμενων αιτίων.

Πέραν της συνηθέστερης αϋπνίας, υπάρχουν και άλλες σπανιότερες διαταραχές του ύπνου. Μια από αυτές είναι η υπνοβασία, κατά την οποία το άτομο φαίνεται  να είναι ξύπνιο ενώ συμπεριφέρεται διαταραγμένα και συγκεχυμένα.  Η υπνοβασία παρατηρείται κατά τις πρώτες ώρες του ύπνου. Συχνά είναι κληρονομική.

Οι εφιάλτες, αποτελούνται από έντονα και τρομακτικά όνειρα, που ξυπνούν το παιδί, προκαλώντας του δυσάρεστο συναίσθημα.  Αυτοί εμφανίζονται προς το τέλος της διάρκειας του ύπνου.

Μια ακόμα διαταραχή είναι ο ενύπνιος τρόμος. Είναι φαινόμενο σύντομης διάρκειας (5-10 λεπτών) κατά το οποίο το παιδί φωνάζει έντρομο. Ταυτόχρονα δεν ανταποκρίνεται στην προσπάθεια των δικών του να επικοινωνήσουν μαζί του, ενώ στην ουσία είναι κοιμισμένο. Το παιδί δεν θυμάται το γεγονός όταν ξυπνήσει. Ο ενύπνιος τρόμος εμφανίζεται κατά τις πρώτες ώρες του ύπνου και συνήθως σε παιδιά 4-12 ετών.

Η υπνοβασία, οι εφιάλτες και ο ενύπνιος τρόμος αν εμφανίζονται συχνά μπορεί να υποκρύπτουν συναισθηματική διαταραχή, που συνδέεται με αιτίες του περιβάλλοντος (σχολικό άγχος, bullying, διαταραγμένη σχέση ανάμεσα στους γονείς κ.α). Αν συνοδεύονται και από άλλες εκδηλώσεις μπορεί να χρειάζονται νευρολογική διερεύνηση.

Μερικές φορές πρόβλημα δεν αποτελεί η αϋπνία αλλά η ημερήσια υπνηλία. Αυτή μπορεί να οφείλεται σε νυκτερινή έλλειψη ύπνου, είτε σαν αποτέλεσμα των αιτιών που αναφέρθηκαν παραπάνω είτε σε μειωμένη ποιότητα του ύπνου. Τέτοια έκπτωση ποιότητας μπορεί να προκαλέσουν επεισόδια νυκτερινής άπνοιας ή το σύνδρομο «των ανήσυχων ποδιών». Η χρήση αλκοόλ ή ουσιών σε εφήβους μπορεί επίσης να είναι η αιτία ημερήσιας υπνηλίας.